AEX onderuit door olieschok en twijfel over AI-rendement

De AEX kreeg donderdag een stevige tik. Richting het slot noteerde de hoofdindex rond 1.087 punten, een verlies van circa 1,3 procent. Olie boven 100 dollar, oplopende geopolitieke spanningen en toenemende twijfel over het rendement op de miljardeninvesteringen in kunstmatige intelligentie zorgden voor een brede vlucht uit risicovolle aandelen. De verkoopdruk was geen puur Nederlands verschijnsel. Vrijwel alle grote Europese indices stonden lager, terwijl vooral de Amerikaanse technologiemarkt hard werd geraakt.

 Bron: Beursgenoten

Olie boven 100 dollar is driedubbel negatief

De directe aanleiding voor de verslechtering van het sentiment was de scherpe stijging van de olieprijs. Brentolie steeg ruim 7 procent en brak door de grens van 100 dollar per vat. Aanvallen op Saudische olietankers in de Rode Zee en onzekerheid rond de Straat van Hormuz wakkerden de vrees voor nieuwe verstoringen van de wereldwijde olieaanvoer aan. 

Een hogere olieprijs raakt de aandelenmarkt op drie manieren. Bedrijven krijgen te maken met hogere transport-, energie- en productiekosten. Consumenten houden minder geld over voor andere uitgaven. Tegelijkertijd kan de inflatie opnieuw oplopen, waardoor centrale banken de rente langer hoog moeten houden of zelfs opnieuw moeten verhogen.

Dat laatste is vooral ongunstig voor technologie- en groeiaandelen, waarvan een groot deel van de waardering is gebaseerd op winsten die verder in de toekomst liggen.

De Europese Centrale Bank hield donderdag de rente ongewijzigd. De centrale bank benadrukte echter dat de volledige effecten van de recente stijging van de energieprijzen nog niet zichtbaar zijn en dat hogere energiekosten de economische groei kunnen afremmen. Daarmee bood het rentebesluit de aandelenmarkt weinig verlichting. 

Alphabet en Tesla zetten AI-aandelen onder druk

Ook vanuit de Verenigde Staten kwam geen steun. Alphabet en Tesla stonden na hun kwartaalberichten fors lager. De resultaten van Alphabet waren operationeel sterk, maar beleggers schrokken van de verdere stijging van de investeringen in AI-infrastructuur. Bij Tesla drukten hoge uitgaven aan AI, robotica en nieuwe activiteiten de kasstroom en winstgevendheid. Daarmee keert een oude vraag terug: wanneer worden de miljardeninvesteringen in AI daadwerkelijk zichtbaar in de winst per aandeel? Zolang het antwoord daarop niet overtuigend is, blijven hoog gewaardeerde technologiebedrijven kwetsbaar voor winstnemingen. Alphabet en Tesla trokken de Nasdaq stevig omlaag. 

Besi hard lager ondanks sterke cijfers

In Amsterdam kreeg vooral Besi een forse tik. Het aandeel verloor rond het slot ruim 6 procent. Dat is opvallend, want de onderneming rapporteerde over het tweede kwartaal een omzetgroei van bijna 69 procent, een stijging van de nettowinst met ruim 177 procent en een meer dan verdubbeling van de orderinstroom. 

De daling lijkt daarom niet primair te wijzen op zwakke operationele prestaties. Waarschijnlijker is een combinatie van winstnemingen, een hoge waardering en de brede internationale verkoopdruk op halfgeleideraandelen. Ook het ruim 16 procent lagere STMicroelectronics drukte het Europese chipsentiment. ASMI verloor ongeveer 1,7 procent en ASML bleef met een verlies van circa 0,2 procent relatief goed liggen. 

Ahold en DSM-Firmenich vergroten het verlies

De daling van de AEX was breder dan alleen technologie. Ahold Delhaize verloor ongeveer 7 procent en was daarmee een van de grootste negatieve uitschieters. Rond 17.00 uur was in de officiële bedrijfsnieuwsroom geen nieuwe operationele mededeling zichtbaar die de volledige koersval direct verklaarde. Het is daarom te vroeg om de beweging aan één specifieke fundamentele oorzaak toe te schrijven. Ook DSM-Firmenich verloor ruim 5 procent. AkzoNobel, Adyen, Heineken, ING en Unilever daalden grofweg 2 tot 3 procent. Hierdoor was de marktbreedte duidelijk negatief en hoeft Beursgenoten dit niet in een individueel aandeel te zoeken. De olieproducenten boden enige compensatie. SBM Offshore steeg ongeveer 2,4 procent en Shell won circa 1,4 procent. Ook Fugro liep even richting €10, maar deze technische drempel was nog net wat te zwaar. Ook WDP en Aalberts bleven in de plus. De winsten van deze fondsen waren echter onvoldoende om de zware verliezen bij Ahold, Besi en DSM-Firmenich op te vangen. 

Welke richting geeft dit aan?

De AEX is door de daling opnieuw onder de psychologisch belangrijke grens van 1.100 punten terechtgekomen. Op korte termijn is het beeld daarom voorzichtig geworden. De eerste belangrijke steun ligt rond 1.080 tot 1.085 punten. In deze zone bevindt zich ook ongeveer het voortschrijdend gemiddelde over twintig handelsdagen. Een overtuigend dagslot onder 1.080 zou de kans vergroten op een verdere terugval richting 1.060 tot 1.065 punten, waar het gemiddelde over vijftig handelsdagen ligt. Aan de bovenkant vormt de zone 1.096 tot 1.102 punten nu weerstand. Pas wanneer de AEX deze zone herovert, neemt de directe verkoopdruk af.

Ons basisscenario

Voorlopig ligt een beweeglijke consolidatie tussen ongeveer 1.080 en 1.102 punten het meest voor de hand. De daling is stevig, maar vormt nog niet automatisch het einde van de middellange opwaartse trend. Daarvoor moet eerst ook de steun rond 1.060 overtuigend breken.

Het negatieve scenario

Wanneer Brentolie langdurig boven 100 dollar blijft, de geopolitieke spanningen verder oplopen en de Nasdaq zwak blijft, kan de AEX onder 1.080 zakken. Dan komt de zone rond 1.060 in beeld. Vooral hoog gewaardeerde technologie-, chip- en consumentenaandelen blijven in dat scenario kwetsbaar.

Het positieve scenario

Een afkoeling van de olieprijs, stabilisatie bij Alphabet en Tesla en herstel van de Amerikaanse chipsector kunnen snel voor een tegenreactie zorgen. Boven 1.102 punten verbetert het technische beeld opnieuw en kan de onderliggende stijgende trend worden hervat.

Conclusie voor beleggers

De daling van donderdag is vooral een combinatie van een externe olieschok, geopolitieke risicoaversie en twijfel over de waardering van AI-aandelen. De bedrijfsresultaten zelf zijn niet over de gehele linie zwak. Besi is daarvan het duidelijkste voorbeeld.

Er is daarom nog geen reden om te spreken van een structurele beursomslag, maar beleggers doen er wel goed aan selectief te blijven. Kwaliteitsbedrijven met een sterke kasstroom, een gezonde balans en prijszettingsmacht verdienen de voorkeur. Zoals Beursgenoten al enige tijd aangeeft, is dit bij uitstek een stockpickersmarkt.