Wat is de achterliggende reden van de stijging van de goudprijs?

Maar de kernvraag luidt eigenlijk anders: wat speelt er onderliggend op de zilvermarkt, die volledig in rep en roer staat en waar de zilverprijs explosief stijgt?

Krijgt u inmiddels ook last van hoogtevrees? De prijzen van edelmetalen zijn de afgelopen weken door het dak gegaan, zonder noemenswaardige tussentijdse correcties. Sinds het begin van het jaar is de goudprijs met circa 70% gestegen, terwijl zilver zelfs een stijging van maar liefst 150% laat zien. Alleen al op vrijdag 26 december werd een troy ounce zilver op dagbasis 11% duurder, een beweging die tot de verbeelding spreekt.

Toch moet deze ontwikkeling in een breder perspectief worden geplaatst. De vraag die veel leden van Beursgenoten zich ongetwijfeld stellen, is: wat is de achterliggende reden van de aanhoudende stijging van de goudprijs? In werkelijkheid verdient een andere vraag prioriteit: wat is er aan de hand op de zilvermarkt, en waarom concentreert de onrust zich vooral rond het grijze metaal en veel minder rond goud?

Structurele spanning tussen papier en fysiek zilver

Analisten die de zilvermarkt nauwgezet volgen, waarschuwen al geruime tijd voor een fundamenteel en toenemend spanningsveld tussen de papieren zilvermarkt en de fysieke markt. Zilver is bij uitstek het schoolvoorbeeld van een markt waarin deze twee werelden structureel uit elkaar zijn gegroeid. Het gevolg is dat zich op de COMEX oncontroleerbare prijsschommelingen voordoen, waardoor de zilverprijs per saldo explodeert.

Institutionele beleggers zitten met de handen in het haar. In een dergelijke markt is geen sprake meer van klassieke correcties; alle grafieken wijzen steil omhoog. De zilverprijs wordt vandaag grotendeels bepaald door papieren contracten-futures, opties en andere derivaten, die op de COMEX worden verhandeld. Deze papieren claims vertegenwoordigen een veelvoud van het beschikbare fysieke zilver. Met andere woorden: er staan duizenden ongedekte contracten open voor zilver dat simpelweg niet geleverd kan worden omdat het niet beschikbaar is.

Het resultaat is dat de markt niet langer wordt gedreven door fysiek vraag en aanbod, maar door financiële speculatie en extreme hefboomwerking.

De stresspunten: LBMA en fysieke tekorten

De rally in goud en vooral zilver wordt vaak ten onrechte afgedaan als een speculatieve cyclus. Het belangrijkste signaal zit echter niet in de omvang van de prijsstijgingen, maar in de plekken waar de stress in de markt zichtbaar wordt. En die stress concentreert zich rond de LBMA, de London Bullion Market.

Regionale prijsverschillen, producttekorten en afwijkend marktgedrag op de LBMA wijzen allemaal op een systeem dat moeite heeft om aan de fysieke vraag te voldoen. Met andere woorden: het aanbod van edelmetalen schiet tekort.

China speelt hierbij een cruciale rol. Op Kerstdag werden zilverfutures in Shanghai verhandeld met een premie van circa acht dollar per ounce boven de westerse referentieprijzen. Deze premie onderstreepte hoe moeilijk het was om fysiek zilver te verkrijgen tegen prijzen die op dat moment op de wereldmarkt golden. De vraag naar fysiek zilver in China overtrof het beschikbare aanbod ruimschoots.

De Chinese overheid wees in eerste instantie met de beschuldigende vinger naar speculanten die de industriële zilvervraag zouden verstoren, maar dat was slechts een deel van het verhaal. Beijing trok snel aan de alarmbel en waarschuwde expliciet voor speculatie en hamsteren van zilver in afwachting van verdere prijsstijgingen, een waarschuwing die sommige speculatieve beleggers zichtbaar deed schrikken.

ETF’s onder druk

Ook zilver-ETF’s raakten in het oog van de storm. Het SDIC Silver Futures Fund, een tracker beheerd door de Zwitserse bank UBS, zag de vraag zo sterk toenemen dat de koers harder steeg dan de zilverprijs zelf. Het fonds noteerde dit jaar een koersstijging van circa 220%, terwijl de zilverprijs “slechts” met bijna 150% was opgelopen.

Daardoor raakte de dekking problematisch: de waarde van het zilver in portefeuille stond niet langer in verhouding tot de uitstaande posities. De fondsbeheerders zagen zich genoodzaakt een waarschuwing uit te geven voor een “onhoudbare prijshausse”, wat de koers van het fonds onmiddellijk circa 10% lager zette.

Ook werd gewezen op de extreme volatiliteit, met name in zilveropties. Volgens de beheerders moeten optiebeleggers rekening houden met prijsschommelingen van tientallen procenten. De zilvermarkt lijkt hierdoor steeds verder ontwricht te raken.

Van papieren belofte naar fysieke realiteit

De LBMA fungeert als spil in de wereldwijde zilvermarkt, maar staat onder toenemende druk. Zodra meerdere marktpartijen tegelijkertijd fysieke levering eisen in plaats van hun contracten door te rollen, faalt het vertrouwensmechanisme. Zilver verandert dan opnieuw in wat het in essentie is: een fysieke grondstof met beperkte voorraden.

Wat we momenteel zien, is geen eenmalige short squeeze, maar een aanhoudende fysieke squeeze. Premies verschuiven, futures en swapmarkten bewegen voortdurend, en de onderliggende schaarste blijft zichtbaar. Financiële structuren die zilver decennialang behandelden als een papieren asset worden nu getest door een sterk toenemende fysieke vraag. De capaciteit van de Londense edelmetalenmarkt om aan deze vraag te voldoen, is bereikt, en mogelijk al overschreden.

De rol van goud en het bredere systeemrisico

Hier komt goud nadrukkelijk in beeld. De zilverfuturesmarkten zijn extreem geleved, terwijl het fysieke aanbod tekortschiet. Dit zet beleggers ertoe aan massaal fysiek zilver én goud te kopen. Tegelijkertijd wordt de goudprijs al opgedreven door diverse fundamentele factoren. Wanneer fysiek zilver niet beschikbaar is, wijken beleggers uit naar goud als alternatief om zich in te dekken.

Sommige marktkenners vergelijken de huidige situatie met de beruchte poging van de Hunt-broers eind jaren zeventig om de zilvermarkt te ‘corneren’. Hun acties leidden tot een extreme prijsstijging, gevolgd door een dramatische instorting, waarna ingrijpen door toezichthouders onvermijdelijk werd.

Het verschil met toen is echter aanzienlijk: vandaag is niet één partij betrokken, maar de wereldwijde financiële markt. Indien short sellers hun zilververplichtingen niet kunnen nakomen, kan dit een kettingreactie veroorzaken, eerst in zilver, vervolgens in goud, en uiteindelijk in andere markten en derivaten. In het uiterste geval kan dit leiden tot een systemische crisis en een bredere financiële crash.

Tijdens de Hunt-affaire greep de COMEX in door plotseling nieuwe koopposities te verbieden (“liquidation only”) en de margevereisten fors te verhogen. De vraag is of we ditmaal een vergelijkbare ingreep zullen zien, maar dan op veel grotere schaal. De toekomst zal het moeten uitwijzen.